• کارهای بزرگ را زور بازو انجام نمی‌دهد، بلکه پشتکار دلیل انجام آن‌هاست. بدانید با روزی سه ساعت پیاده روی، در طول هفت سال محیط کره زمین را پیموده‌اید. چارلز جانسون

خانواده‌ شاد و صمیمی با ۱۳ راهکار موثر

خانواده‌ شاد و صمیمی با ۱۳ راهکار موثر

خانواده جایی است که زمان زیادی از عمر ما در آنجا سپری می‌شود و میزان خوشبختی و رضایت ما از زندگی، به مقدار زیادی به شرایط خانواده و کیفیت روابط آن وابسته است. خانواده جایی است که قسمت مهمی از سرنوشت بزرگ‌سالان آینده‌ی اجتماع در آنجا رقم می‌خورد. امروزه، سبک زندگی مدرن، مشغله‌های زیاد و فرصت‌های کم و دلایل متعدد دیگر، رُکن خانواده‌ را با چالش‌های زیادی مواجه ساخته است. انسان به طور طبیعی به شادی، راحتی و لذت گرایش دارد و اگر خانواده این نیاز را برای او تأمین نکند، ممکن است که آن را در جاهای دیگری بجوید که در نهایت به تضعیف یا فروپاشی خانواده و روابط خانوادگی منجر شود. اما حفظ و تقویت شادی و صمیمیت در خانواده نیاز به دانش و مهارت دارد. در این مقاله ۱۳ راهکار مهم و مؤثر را برای دستیابی به این هدف را باهم مرور می‌کنیم.

  1. به طور منظم باهم غذا بخورید

در گذشته‌ای نه چندان دور، دور هم نشستن و باهم غذا خوردن یکی از اصول ثابت خانواده‌ها بود. باهم غذا خوردن اهمیت، معنی و کارکرد زیادی دارد. مهم‌تر از همه این که اعضای خانواده همدیگر را می‌بینند و باهم حرف می‌زنند و از احوال همدیگر باخبر می‌شوند. امروزه به دلیل وضعیت کار و تحصیل افراد، شاید مقدور نباشد اعضای خانواده تمام وعده‌ها را باهم غذا بخورند. اما حتی‌الامکان سعی کنید که حداقل یک وعده در روز را باهم غذا بخورید. هنگام صرف غذا تلویزیون را خاموش کنید و موبایل‌ها را کنار بگذارید. هرگز بچه‌ها را عادت ندهید که موقع تماشای تلویزیون غذا بخورند، در این صورت دیگر هیچ وقت آن‌ها را سر سفره پیدا نخواهید کرد. زمان وعده‌های غذایی فرصتی ارزشمند برای دیدن همدیگر، صحبت کردن و استراحت است، این فرصت را از دست ندهید.

  1. نظریات خود را باهم در میان بگذارید

به عنوان والد سعی کنید که همیشه نظر اعضای خانواده را در زمینه‌های مختلف جویا شوید. نظرخواهی از کودکان، نوجوانان و جوانان تأثیر زیادی در عزت نفس آن‌ها خواهد داشت. برای تصمیم‌گیری در هر موردی سعی کنید نظر تک تک افراد خانواده را بپرسید. منظور این نیست که حتماً بر طبق نظر آن‌ها تصمیم بگیرید. تصمیم نهایی را خودتان، به عنوان والدین،  بگیرید اما سعی کنید نظر آن‌ها را هم به دقت بشنوید و دلایلشان را بررسی کنید و اگر نظر آن‌ها را مفید یافتید، در تصمیم‌گیری خود از آن استفاده کنید. این کار به آن‌ها این پیام را می‌دهد که شما برای نظر آن‌ها احترام قائل هستید و بدین ترتیب حس ارزشمندی و عزت نفس را در آن‌ها تقویت می‌کنید. بعضی تصمیم‌گیری‌ها را بر عهده فرزندان خود بگذارید. مثلاً برای صرف شام قرار است بیرون بروید. تصمیم در مورد این که در کجا غذا بخورید را به آن‌ها واگذار کنید، اما باز هم دلیل آن‌ها را بررسی کنید.

 این نوع مشارکت در اظهار نظر و تصمیم‌گیری، توانایی افراد در برقراری ارتباط، صحبت کردن، استدلال کردن و تصمیم‌گیری را، به ویژه در کودکان، بسیار تقویت می‌کند. همچنین نظرخواهی از بچه‌ها باعث می‌شود که شناخت بیشتری از آن‌ها پیدا کنیم و صمیمیت خود را با آن‌ها تقویت می‌کنیم. از طرف دیگر باعث یادگیری بیشتر خودمان می‌شود. نظرات بچه‌ها در برخی موارد بسیار خلاقانه، هوشمندانه و خردمندانه است. اگر فضای راحت و بدون پیش‌داوری برای اظهار نظر آن‌ها فراهم کنیم، نظرات آن‌ها می‌تواند زندگی خانوادگی را غنی‌تر کند و شور و حال تازه‌ای به آن ببخشد.

  1. فرصت‌های شاد بودن را به حداکثر برسانید

بهتر است که از هر فرصتی در خانه برای شاد بودن استفاده کنیم. به بهانه‌های مختلف می‌توان جشن و سرور مختصری برپا کرد. بهتر است این ایده را به فرزندان خود منتقل کنید که خنده و شاد بودن دلیل نمی‌خواهد. هیچ وقت شادی را در ذهن آن‌ها با داشتن امکانات خاص پیوند نزنید و شرطی نکنید. در این صورت آن‌ها همیشه برای شاد بودن شرط و شروط خواهند گذاشت، مثلاً:

فقط اگر فلان اسباب‌بازی را داشته باشم، شاد می‌شوم.

فقط اگر فلان رشته قبول شوم، خوشحال می‌شوم.

فقط اگر فلان کار را به دست آورم، خوشحال خواهم بود.

فقط اگر با فلان کس ازدواج کنم، خوشبخت می‌شوم.

این شرط گذاشتن برای شادی و خوشبختی، یکی از دلایل اصلی غمگینی و افسردگی بسیاری از آدم‌هاست. پس سعی کنید شادی خنده و شادی را به عادتی روزمره تبدیل کنید و هیچ فرصتی را برای شاد بودن در کنار همدیگر از دست ندهید.

  1. شوخ‌ طبعی را تشویق کنید و به خودتان بخندید

یکی از راه‌های ایجاد شادی و خنده در خانواده، شوخ‌ طبعی است و بهترین راه شوخ ‌طبعی این است که به خودمان بخندیم. به اشتباهاتی که مرتکب شده‌ایم، به ماجراهای خنده‌داری که برایمان پیش آمده است. به عنوان پدر یا مادر روی حس شوخی و طنزپردازی خود کار کنید و ببینید که به چه طریق می‌توانید باعث خنده و شادی افراد خانواده شوید. شوخ طبعی تأثیری متعادل کننده در شخصیت دارد و حس صمیمیت و دوستی را به افراد خانواده منتقل می‌کند. خنده یکی از بزرگ‌ترین تفریحات انسانی و ریشه‌ترین تفاوت میان انسان‌ها و دنیای حیوانات است.

برخی افراد در گفتن لطیفه و جوک استعداد بالایی دارند اما برای خنداندن افراد خانواده لازم نیست حتماً کمدین باشیم، ما همیشه می‌توانیم به خودمان بخندیم. بودن با افراد جدی معمولاً آزاردهنده است. اگر گاهی بتوانید به خودتان بخندید، دیگران را هم تشویق می‌کنید که به شما بخندند. بدین ترتیب شما باعث شادی آن‌ها می‌شوید و صمیمیت بیشتری بین افراد خانواده ایجاد می‌شود.

  1. بر نقاط مثبت شخصیت اعضای خانواده تمرکز کنید

خانواده بر رابطه بین اعضای آن استوار است و اعضاء خانواده، هر کدام افرادی منحصر به فرد هستند. همیشه تفاوت روحیات و خلق و خوها را در نظر داشته باشید. شما ممکن است از برخی خصوصیات افراد خانواده خود خوشتان نیاید و آن‌ها هم همین طور. اگر قرار باشد بر روی موارد ناخوشایند شخصیت افراد تمرکز کنیم به شادمانی و صمیمت خانوادگی لطمه خواهیم زد. پس همیشه روی نقاط مثبت شخصیت افراد خانواده تمرکز کنید. تحقیقات نشان می‌دهد که این نوع برخورد، یعنی تمرکز و توجه به رفتارهای مطلوب افراد و تائید و تشویق آن‌ها، بهترین روش برای افزایش و تقویت رفتارهای مطلوب و کاهش و تضعیف رفتارهای نامطلوب است. به ویژه در مورد کودکان استفاده از توجه و تشویق رفتارهای مطلوب و بی‌توجهی به رفتارهای نامطلوب، تأثیر تربیتی بسیار بالایی دارد. با تمرکز بر رفتار و خصلت‌های مطلوبِ افراد خانواده، به مرور ذهنیت مثبت‌تری نسبت به آن‌ها پیدا می‌کنیم که در رابطه ما با آن‌ها به صورت صمیمیت و دوستیِ بیشتر نمود پیدا می‌کند.

  1. به هنگام نیاز در کنارشان باشید

هر گاه که عضوی از اعضای خانواده به شما نیاز داشت، حتماً سعی کنید در کنارش باشید. این‌ها لحظات ویژه‌ای است و ممکن است فرصت جبران نداشته باشند. مثلاً اگر به جشن آخر سال کودکستان دعوت شده‌اید، حتماً در آن شرکت کنید. این شاید از نظر شما اتفاق مهمی نباشد اما از دید کودک شما ممکن است معنای زیادی داشته باشد و عدم حضور شما شاید لطمه عاطفی شدیدی به او وارد کند. این را باید به شکل یک فرهنگ خانوادگی درآورد که هر وقت یکی از اعضا به حضور سایرین نیاز داشت، حتماً همه آن را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهند و تمام سعی خود را برای حضور و مشارکت انجام دهند.

 قدر این گونه لحظات را بدانید و مشارکت در هیچ واقعه مهم خانوادگی را از دست ندهید. به خاطر داشته باشید که تنها چیزهایی که تأسف آن‌ها را در زندگی می‌خوریم کارهای خوبی است که انجام نداده‌ایم و فرصت‌های ارزشمندی که از دست داده‌ایم. پس تا جایی که می‌توانید سعی کنید همیشه در این مواقع در کنار عزیزان خود حضور داشته باشید و توجه و علاقه خود را عملاً به آن‌ها نشان دهید.

  1. احساسات خود را به شیوه‌های مختلف نشان دهید

بسیاری از ما با شیوه‌های خاصی از ابراز احساسات شرطی شده‌ایم. مثلاً همیشه احساس خود را به شکل کلامی بیان می‌کنیم. هر فردی به نوع خاصی از پیام‌های عاطفی واکنش نشان می‌دهد. اگر همسر یا فرزند شما از نوع افرادی باشد که به پیام‌ لمسی واکنش نشان می‌دهند، ابراز احساسات کلامی شما، هر چقدر هم که شورانگیز باشد، تأثیر زیادی روی آن‌ها نخواهد داشت. پس سعی کنید که اولاً احساس خود را نشان دهید و ثانیاً آن را به شیوه‌های مختلف و متنوع نشان دهید.

برای ابراز احساسات در خانواده حد و مرزی قائل نشوید. خانواده باید امن‌ترین جایی باشد که اعضای آن بتوانند خود را همان طوری که هستند، بدون هیچ سانسور و سرکوبی، نشان دهند. افراد باید مطمئن باشند که به دلیل ابراز احساسات خود، مورد قضاوت، تهدید، تنبیه یا سوءاستفاده قرار نخواهند گرفت. پس به روش‌های مختلف؛ با زبان کلامی و زبان بدن و سایر شیوه‌ها احساسات خود را به اعضای خانواده خود ابراز کنید. برخی از افراد می‌گویند که در صورت ابراز احساسات ممکن است طرف مقابل لوس و از خود راضی، شود. اگر شما سایر اصول رفتاری را رعایت کنید مطمئن باشید که چنین نخواهد شد و فرزند یا همسر شما بابت ابراز احساس صادقانه‌تان قدردان شما نیز خواهد بود.

  1. به آن‌ها بگویید که دوستشان دارید

«من تو را دوست دارم.» این قدرتمندترین جمله‌ای است که ممکن است یک نفر به دیگری بگوید. اما معمولاً پس از گذشت مدتی از ازدواج این جمله کمتر و کمتر در میان همسران شنیده می‌شود. همان طور که در مورد قبلی گفتیم شما می‌توانید این جمله را به شیوه‌های متفاوتی ابراز کنید، اما همیشه از نوع کلامی نیز استفاده کنید. البته باید این جمله را با تمام وجود ابراز کنید. ما اینجا توصیه نمی‌کنیم که نقش بازی کنید یا افراد خانواده‌ی خود را فریب دهید. بنابراین اگر احساس علاقه واقعی به همسر یا فرزند خود ندارید، به طوری که نمی‌توانید به شکل صادقانه و از صمیم قلب این جمله را به آن‌ها بگویید؛ باید روی خودتان کار بکنید و شاید بهتر باشد از یک مشاور خانواده کمک بگیرید.

گفتن این جمله تأثیر بسیار زیادی در تقویت روابط خانوادگی دارد. با این حال بسیاری از افراد اهمیتی به آن نمی‌دهند. برخی مردها به خصوص در سنین بالاتر آن را دون شان خود می‌دانند. به دلایل مختلف، بسیاری از مردم در گفتن این جمله به عزیزان خود مشکل دارند و برخی نیز آن را فراموش می‌کنند. این افراد معمولاً نمی‌دانند که بیان مکرر این جمله در تقویت روابط، صمیمیت و استحکام خانواده چقدر مهم است.

  1. برای بازی خانوادگی برنامه‌ریزی کنید

بازی و تفریح خانوادگی یکی از اساسی‌ترین عوامل تقویت شادی و صمیمیت در خانواده است. فقط کودکان نیستند که به بازی نیاز دارند. درون هر کدام از ما کودکی پنهان است که نیاز به تفریح، بازیگوشی و شیطنت دارد. بنابراین گاهی باید با همسر و فرزندان خود به بازی بپردازیم. هنگام بازی تفاوت‌ها فراموش می‌شود و معمولاً زخم‌های عاطفی و احساسی بهبود می‌یابد. در بازی، به کودک درون خود فرصت تفریح و لذت می‌دهیم. حتی بازی‌های فکری و به ظاهر جدی نیز این کارکرد را دارند. نیچه جمله جالبی دارد، می‌گوید: «فقط در حال بازی، انسان واقعاً خودش است.» بازی فرصتی است تا تمام نقش‌ها و نقاب‌های تحمیلی را کنار بزنیم و خودمان باشیم، همان طوری که واقعاً هستیم.

در زندگی امروزی نداشتن وقت و گرفتار بودن بهانه‌ای است که فرصت این نوع مشارکت و لذت خانوادگی را از افراد می‌گیرد. اما با برنامه‌ریزی می‌توان حداقل یک ساعت در هفته، مثلاً تعطیلی آخر هفته، را به بازی خانوادگی اختصاص داد. بزرگ‌ترها معمولاً بهانه‌های خوبی برای بازی نکردن دارند. اما آن‌ها باید بر بهانه‌ها و منیت خود غلبه کنند و با بچه‌ها و جوانان بازی کنند. باید یاد بگیریم که گاهی دوباره کودک شویم، همانند یک کودک عمل کنیم تا به خود و عزیزانمان، زمانی برای شادی، لذت و فارغ‌البالی را هدیه کنیم.

  1. گاهی آن‌ها را شگفت‌زده کنید

هر چند وقت موقعیت‌هایی ایجاد نمایید تا اعضای خانواده خود را شگفت‌زده کنید. با بالا رفتن سنمان لذتی که از دادن می‌بریم بیشتر از لذتی که از دریافت کردن می‌بریم، خواهد بود. بنابراین وقتی که در موقعیتی غیرمنتظره و شگفت‌آور هدیه‌ای دریافت کنیم، هیجان و لذت فوق‌العاده‌ای برایمان خواهد داشت. این نوع حرکات خانواده را به شدت باهم صمیمی و نزدیک نگاه می‌دارد. هر از چند گاهی با این نوع سورپرایزها موجب ایجاد هیجان و شگفتی در خانواده خود شوید.

  • در تماس باشید

به دلیل سبک زندگی جدید، گرفتاری‌های شخصی بیشتر و فرصت‌های کمتر، اعضای خانواده‌ها روز به روز از همدیگر دورتر می‌شوند. به دلایل مختلف ممکن است اعضای خانواده شما از هم دور باشند. در این صورت به شیوه‌های مختلف تماس را با آن‌ها حفظ کنید. به آن‌ها پیامی بفرستید، زنگ بزنید و گاهی ملاقاتشان کنید. اجازه ندهید که «از دل برود هر آنکه از دیده برفت.»

  • خانواده خود را تحسین کنید

از خود بپرسید آیا برای تعریف و تحسین خانواده خود، نیازی به فرصت یا شرایطی خاص هست؟ از اعضاء خانواده خود چه انتظاری دارید؟ آیا به عنوان یک والد از فرزندان خود بیش از اندازه انتظار دارید؟ آیا آن‌ها را تحت فشار قرار داده‌اید تا به دستاوردی برسند و آیا از این راه، می‌خواهید احساس غرور و رضایت کنید؟

هر چقدر انتظار کمتری در جهت تبعیت از سلایق خود، از فرزندانمان داشته باشیم و آنان را در جهت علایق و استعدادهایشان تشویق کنیم، نتایج بهتری خواهیم گرفت. اگر انتظار بیش از حد از فرزندان خود داشته باشیم، فشار و استرس زیادی را به آنان تحمیل می‌کنیم. گاهی والدین بیش از حد به فرزندان خود وابسته شده و با آنان هم هویت می‌شوند. این نوع وابستگی برای هر دو طرف مخرب است.

همیشه به خاطر داشته باشید که آنان انسان‌های مستقلی هستند و وظیفه شما صرفاً «محبت، حمایت و رهاکردن» است. پس باید آن‌ها را همان طوری که هستند بپذیریم و به جای این که به دنبال فرصتی برای انتقاد و کشف اِشکال باشیم؛ از هر فرصتی برای تحسین و تمجید از خانواده خود استفاده کنیم.

  • هدف از زندگی را به خاطر داشته باشید

گاهی ما آن‌چنان درگیر امور کاری و مشغله‌های روزمره هستیم و در ریتم مکانیکی «کار – خواب – کار» گرفتار می‌شویم که هدف از زندگی را فراموش می‌کنیم. برخی از افراد اهمیت بسیار زیادی برای کار خود قائل هستند و تحت فشار هستند که به موفقیتی برسند، گاهی ساعت‌ها در سر کار خود باقی می‌مانند و یا مدت‌ها در سفر دور از خانه به سر می‌برند. این نوع زندگی در دراز مدت ممکن است صدمه جدی به خانواده فرد وارد کند. پس همیشه باید هدف از زندگی را به خاطر داشته باشیم. اگر والد هستید و خانواده دارید، به هدف تلاش‌های خود فکر کنید. هیچ‌کس در پایان عمر حسرت نمی‌خورد که چرا ساعت بیشتری را در محل کار سپری نکرده است! اما ساعت‌هایی را که می‌توانستیم در کنار خانواده خود باشیم و نبودیم، حسرت‌بار خواهند بود. چه فایده‌ای دارد که ثروتمندترین فرد در قبرستان باشیم. چه فایده‌ای دارد که بهترین رئیس، تولیدکننده، مدیرعامل، کارفرما، بازیگر و غیره باشیم اما خانواده‌مان از ما متنفر باشند و مثل یک غریبه با ما رفتار کنند.

بنابراین برنامه‌ریزی کنید و زمان کیفی (زمان همراه با حضور مفید و مؤثر) را در کنار کسانی باشید که دوستشان دارید و از آنان مراقبت می‌کنید. این زمان کیفی (چه در حال بازی، صحبت، گوش کردن و یا فقط باهم بودن) باید مقدم بر هر کار دیگر باشد. اجازه دهید خانواده‌تان بداند که این زمان فوق‌العاده گران‌بهاست و اگرچه به دنبال موفقیت مالی، ارتقاء شغلی و یا هر دستاوردی هستید اما هدف از تمام تلاش‌ها سود رساندن به خانواده است نه رسیدن به هدفی دوردست در آینده‌ای محتمل. ممکن است همین فردا دیگر زنده نباشیم یا آن‌ها زنده نباشند پس در زمان حال زندگی کنید. از هر لحظه‌ی بودن در کنار خانواده و عزیزان خود لذت ببرید و قدر آن را بدانید.

«قادر باشید که هر لحظه توقف کنید و گلی را که می‌شکفد، کودکی را که برای اولین بار سر پا می‌ایستد، فرزندی را که خوشحال از مدرسه باز می‌گردد و همسری را که خبر خوبی برای گفتن دارد را، تحسین کنید.» ریچارد دنی

منبع:

هنر موفق بودن، ریچارد دنی، ترجمه مهدی غروی، انتشارات آزادمهر

نوشته شده توسط موسی توماج ایری برای چطور

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

− 1 = 1