• سعید: با عرض سلام و خسته نباشید،اول از همه ممنونم که همچین سایت خوب و مفیدی دارین،و بعد تشکر می کنم که این فرصت و به ما میدین تا بتونیم مشورت کنیم.

دانشمند ایرانی که الهام‌بخش کوپرنیک شد

در میان دانشمندان بزرگ ایرانی، خواجه‌نصیرالدین طوسی یکی از چهره‌های شاخص و برجسته است. او از چند لحاظ در تاریخ ایران نقشی مؤثر داشته است. طوسی در هنگام تسلط مغول‌ها به ایران، توانست به‌عنوان وزیر هلاکو نقشی تعیین‌کننده را در جهت حفظ و انتقال میراث علمی و فرهنگی عصر طلایی تمدن ایرانی اسلامی به نسل‌های بعد ایفا کند. ساختن رصدخانه مراغه، تأسیس کتابخانه و حمایت از دانشمندان عصر خود، خدمات علمی و فرهنگی بزرگی بود که به انجام رساند. از طرف دیگر خود حکیم و دانشمندی چندبعدی و جامع‌الاطراف بود. آثار او درزمینهٔ نجوم، ریاضیات، فلسفه، منطق، کلام و اخلاق همواره جزو کتاب‌های درسی مراکز علمی بوده است. خواجه نصیر را به همراه ابوریحان بیرونی به‌عنوان نخستین کسی می‌شناسند که مثلثات را به‌عنوان یک علم مستقل معرفی کرد. پنجم اسفند زادروز این دانشمند بزرگ ایرانی به‌عنوان روز بزرگداشت خواجه‌نصیرالدین طوسی و روز مهندسی نام‌گذاری شده است.

تأسیس رصدخانه مراغه

رصدخانه مراغه به ابتکار  و پیشنهاد خواجه نصیر و جلب موافقت هلاکوخان بر روی پشته‌ای بلند در شمال شهر مراغه احداث و با بهترین آلات رصدی آن روزگار تجهیز شد به‌طوری‌که تا سیصد سال بعد نیز نه در شرق و نه در غرب هیچ رصدخانه‌ای ازلحاظ امکانات رصدی به‌پای آن نرسید. منجمان و ریاضیدانان بزرگی برای تحقیق در رصدخانه دعوت شدند. ازجمله این دانشمندان که تحت سرپرستی خواجه نصیر به فعالیت می‌پرداختند می‌توان به قطب‌الدین شیرازی، محی‌الدین مغربی، نجم‌آباد دبیران قزوینی و اثیرالدین ابهری اشاره کرد. مأموریت اصلی رصدخانه مراغه از دیدگاه هلاکوخان تنظیم یک زیج بود. این زیج که امروزه به «زیج ایلخانی» معروف است پس از حدود دوازده سال مطالعۀ پیگیر خواجه نصیر و همکارانش در رصدخانه مراغه تنظیم شد.

رصدخانه مراغه به‌صورت یکی از مراکز علمی و فرهنگی معروف زمان خود درآمد به‌طوری‌که از هر سو دانش‌پژوهان و دانشمندان برای آموزش و پژوهش به آنجا روی می‌آوردند. علاوه بر رصدخانه، خواجه نصیر کتابخانۀ بزرگی را تأسیس کرد که به‌فرمان هلاکو کتاب‌های نفیس فراوانی که از بغداد، دمشق، موصل و خراسان غارت‌شده بود و برای محققان رصدخانه ضروری بود، به آن کتابخانه منتقل شد. تعداد کتاب‌های این کتابخانه به چهارصد هزار جلد می‌رسیده است.

متن کامل این مقاله به قلم موسی توماج ایری در مجله دانشمند اسفند ۱۳۹۶ شماره ۶۵۳ منتشر شده است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

84 + = 88