به گزارش خبرگزاری تسنیم از خرم‌آباد، این روزها که جنگ عقیدتی ـ سیاسی ایران با آمریکا و اسرائیل و برخی کشورهای همپیمان آنان در حوزه خلیج فارس وارد فاز جنگ اقتصادی شده، اهمیت تنگه هرمز بیش‌ازپیش در این جبهه عیان شده است.

تنگه هرمز یک تنگه استراتژیک و مهم در آب‌های نیلگون خلیج همیشه فارس است که ایران را از طریق خلیج فارس به دریای عمان متصل می‌کند و یکی از کریدورهای حیاتی اقتصاد و تجارت جهانی به اروپا و سایر کشورها محسوب می‌شود.

رژیم آمریکا سال‌هاست دندان طمع به نفت و اقتصاد حوزه خلیج فارس تیز کرده و با سرمایه‌گذاری و ایجاد پایگاه‌های نظامی در منطقه، برخی کشورهای عرب حوزه خلیج فارس را در جهت پیشبرد اهداف خود مجهز کرده است، به‌طوری‌که در جنگ اخیر، کشور امارات با ادعای تسلط بر جزایر سه‌گانه ایرانی در برابر ایران قد علم کرده است.

اما کارشناسان اقتصادی بر این باورند که ایران با بستن این تنگه و حاکمیت بر آن، دنیا را وارد فاز جدیدی از نظم نوین جهانی کرده و در کنار سه قدرت برتر، به چهارمین نظام قدرتمند اقتصادی جهان بدل شده است.

در این راستا علیرضا دریکوند، کارشناس مسائل اقتصادی و عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران شمال با بیان اینکه این آبراه حیاتی دست ایران را در برابر تهاجمات سه ضلع بی‌رحمانه آمریکا، اسرائیل و بعضاً کشورهای عرب به ظاهر دوست ولی در باطن متخاصم، برتر کرده، بر این باور است که بسته‌بودن تنگه هرمز به عنوان یک اهرم فشار از سوی ایران، بیش از قدرت زرادخانه‌های موشکی می‌تواند موازنه جنگ را به نفع ایران تغییر دهد.

این کارشناس مسائل اقتصادی معتقد است در کنار اخذ عوارض گمرکی از تنگه هرمز، ایران می‌تواند با ایجاد یک پیمان جدید اقتصادی با کشورهای منطقه، سیل عظیمی از سرمایه‌گذاری و ارز را به کشور تزریق کند.

با علیرضا دریکوند، کارشناس مسائل اقتصادی و عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران در مصاحبه‌ای تفصیلی به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

تسنیم: باتوجه‌به بسته شدن تنگه هرمز و بحران گرانی انرژی، به نظر شما کشورهای همسایه، به‌خصوص عربستان که از هم‌پیمانان آمریکا در منطقه هستند، چقدر می‌توانند در برابر ایران مقاومت کنند؟

دریکوند: وقتی که فی‌البداهه ایران بخواهد در تنگه هرمز اخذ عوارض را کلید بزند، از نظر حقوقی مقاومت‌های بین‌المللی و تقابل با کشورهای مختلف ذی‌نفع در این موضوع حتماً پیش خواهد آمد که کار را سخت می‌کند. ولی پیشنهادم این است که ما با شناسایی و رصد شرکت‌ها و کارخانجاتی که درگیر در این موضوع هستند به‌دنبال روابط دوجانبه اقتصادی باشیم.

تسنیم: یعنی در کنار اخذ عوارض، آن‌ها را تشویق به سرمایه‌گذاری کنیم؟

کشور ما برای ساخت و آبادانی و برای تحقق شعار سال، در حوزه خلیج فارس نیاز به رشد و توسعه همه‌جانبه و زیرساختی دارد و این شرکت‌ها می‌توانند عبور آزادانه داشته باشند. علاوه‌بر این، کشورهای حوزه حاشیه خلیج فارس، که منطبق با حوزه تخصصی، سرمایه‌گذاری و ساخت‌وسازشان مشارکت می‌کنند، باید در ایران هم همان سرمایه‌گذاری و مشارکت و رشد را داشته باشند؛ مثلاً در حوزه آب‌شیرین‌کن، در حوزه اسکله‌های تخلیه کالا و باربری، نفتی و ساخت‌وساز. ایران به آن‌ها نیاز دارد و می‌باید شرکت‌ها و مؤسسات آن را برطرف کنند.

در سال‌های گذشته، مثلاً کشورهای مختلف به ایران قول همکاری می‌دادند. استدلال ایران این بود که شرکت‌ها همکاری نمی‌کنند و عدم همکاری آنان به این دلیل بود که چون دفتر یا سرمایه‌گذاری در آمریکا داشتند آن‌ها را از ارتباط با ایران منع می‌کرد. هرچند کشورشان تمایل به موضوع داشت، اما شرکت‌های آن کشورها این کار را انجام نمی‌دادند. در نتیجه وقتی بحث سرمایه‌گذاری باشد، وقتی بحث این باشد که آن‌ها باید برای نفع خودشان هم که باشد، یک مشارکت سرمایه‌گذاری و مراوده کاری و مالی داشته باشند، این در واقع می‌تواند نفعی خیلی بیشتر از آن عوارض برای ایران داشته باشد. در واقع آن مقاومت اولیه‌ای که آن شرکت‌ها و کشورها در مقابل پرداخت آن عوارض دارند، شکسته می‌شود و آن هدف اقتصادی و امنیتی که ایران می‌تواند داشته باشد، در این حوزه محقق می‌شود.

تسنیم: به نظرتان این ایده چقدر جواب می‌دهد؟ کشورها و شرکت‌های بین‌المللی چقدر می‌توانند در کنار پرداخت عوارض یا حتی عدم پرداخت عوارض به‌عنوان مشوق سرمایه‌گذاری، با ایران همراه بشوند؟

دریکوند: یکی از بزرگترین مشکلات تحریم‌ها، دولت‌ها نبودند، بلکه عدم همکاری شرکت‌ها بود. به‌عنوان مثال، توتال، شرکت نفتی بود که تا تحریم شد از ایران رفت. اما الان اولین شرکتی است که آماده دادن عوارض به ماست. فرض کنید به‌جای پرداخت عوارض، به سرمایه‌گذاری در پارس جنوبی تمایل داشته باشد؛ این موضوع می‌تواند به تولید، اشتغال، درآمد و امنیت و اقتدار کشور کمک بکند.

ما برای رفع فوری این مشکلات، نیازمند سرمایه‌گذاری و ارتباط و مراودات با شرکت‌های جهانی برای سرمایه‌گذاری و توسعه اشتغال و درآمد هستیم که به‌دنبال خود، افزایش رضایتمندی و به‌تبع آن امنیت ملی ما را تقویت بکند.

تسنیم: عمل به شعار سال چقدر در تحقق اهداف اقتصادی کشور می‌تواند راهگشا باشد؟

دریکوند: تفاوتی که شعار امسال با شعارهای سال‌های دیگر دارد، چندبعدی است و وقتی که به ابعاد اقتصاد، امنیت و وحدت باید همزمان توجه کنیم، این امر نیاز به ایده خیلی پخته‌ای برای اجرای کار دارد. وقتی به موضوع اقتصاد با ایده خطی نگاه می‌کنید، می‌توانید طرح‌ها و ایده‌ها و برنامه‌های زیادی ارائه بدهید، ولی وقتی بخواهید همزمان به سه موضوع توجه داشته باشید و در پایان سال عملکردی اثربخش برای اجرای شعار سال ارائه دهید، این توجه به سه بعد، کار را در واقع پیچیده‌تر می‌کند. یک سازمان می‌تواند مدعی شود که شعار سال را اجرا کرده و به ابعاد گوناگون آن توجه داشته باشد. این مشخصه و ممیزه شعار سال هم دوراندیشی را می‌رساند و هم در واقع پیچیدگی کار را.

تسنیم: خسارات اقتصادی، زیرساختی، تسلیحاتی جنگ را چطور ارزیابی می‌کنید؟

واقعیت این است که دشمن جنایتکار و زبون فکر می‌کرد ملت ایران را مثل کشورهایی که سابقه تمدن چندان ندارند، می‌تواند نهایت ظرف 48 ساعت به زانو دربیاورد. اما ملت ایران، نیروهای مسلح و مسئولین پاک‌باخته در مقابل دشمن خارجی با چنان اقتداری ایستادگی کردند که مقدمه اضمحلال نظم قدیم جهانی را فراهم کرد. اکنون نظم نوینی در جهان در حال حاکم‌شدن و پارادایم‌های جدیدی در حال شکل‌گیری است. اقتدار، اتحاد و انسجامی که در کشور وجود دارد،  می‌تواند نویدبخش شرایطی باشد که بتوانیم از لحاظ اقتصادی هم استفاده بکنیم. پس منافع جنگ برای ما بیشتر از خسارات آن نمایان شد.

تسنیم: منظور شما این است که درست است خسارات جانی و مالی را متحمل شدیم ولی در این عرصه سربلند بیرون می‌آییم؟

واقعیت این است که مقاومت دلیرانه و اتحاد خیره‌کننده و جانانه‌ بعد از قرن‌ها کشور ایران را در میان ملت‌ها توانست سربلند بکند. پس از سال‌ها، دهه‌ها و شاید قرن‌ها هنوز ما نتوانستیم یک چنین اقتداری را داشته باشیم. در شرایط کنونی؛ اقتدار سیاسی، نظامی و توانمندی و اتحادی که به‌وجود آمده، را تبدیل به یک مابه‌ازای اقتصادی و شرایطی بکنیم تا مشکلات اقتصادی، تورم، تحریم، گرانی و مشکلاتی که برای مردم ایران به‌وجود آمده، را برطرف کرد.

ما باید بتوانیم حاصل این مقاومت را به جامعه بچشانیم و این وظیفه سنگین مسئولین است که در شرایطی که دست بالا در اختیار ایران است، این را اجرا کند. توانمندی ایران توانسته شرایطی را رقم بزند که سطح نگاه ملت‌ها و دولت‌های جهان را نسبت به ما عوض کند.

تسنیم: به چه طریقی در سطح جهانی این اقتدار و دست بالا را در مسائل اقتصادی حفظ کنیم؟

به نظر می‌رسد؛ یک شرایطی ایجاد شده که جایگاه ایران به‌شدت در معامله و مذاکره کلاً تغییر کرده. ایران باید بتواند که از این جایگاه و از دستاوردهایی که به‌دست آورده و کارت‌هایی که در اختیار دارد به نفع رفع شرایط اقتصادی استفاده کند.

متأسفانه بیکاری، تورم و مشکلاتی که در تولید، گرانی مواد اولیه و مواد مورد نیاز برای تولیدات اساسی و زیرساختی و بنیادین کشور وجود داشته، همچنان هست. کشور می‌تواند با توجه به این ارتباط مستقیم با کشورها به‌نفع توسعه و ارتقای شرایط اقتصادی کشور گام بردارد. در کنار این باید بتواند با هم‌پیمانی قدرتمند با کشورهای عرب منطقه که برای امنیت در حال التماس و گدایی به کشورهای آمریکا و ابرقدرت‌ها هستند؛ پیمانی را در جایگاه برتر برقرار کند تا شرایط اقتصادی را با مبادلات اقتصادی، مراودات مالی قدرت ببخشد و کشور را به‌سمت یک توسعه‌ای که در جایگاه ارزشمند باید باشد؛ سوق دهد.

گفت‌وگو از مژگان شلکه بیرانوند

انتهای پیام/