به گزارش خبرنگار مهر، در تاریخ ۸ می ۲۰۲۵، زمانی که دود سفید از دودکش کلیسای سیستین به نشانه انتخاب پاپ جدید برخاست، جهان مسیحیت و به تبع آن، دنیای سیاست، انتظار تغییری بنیادینی را نمیکشید ولی عملکرد پاپ منتخب در دوره کوتاه مسئولیت هم تفاوتها را آشکار کرد. انتخاب «پاپ لئون چهاردهم» نه تنها آغاز یک دوره مذهبی جدید، بلکه به مثابه دمیدن روحی تازه در کالبد نیمهجان عدالتخواهی بینالمللی بود. از همان نخستین لحظات تکیه زدن بر کرسی پطرس مقدس، لئون چهاردهم نشان داد که رویکرد او با پیشینیانش تفاوتی ماهوی دارد. او برخلاف تصور برخی خود که پاپ باید مصلحتهای دیپلماتیک را بر حقیقتهای انجیلی مقدم شمرد، زبان گویای کسانی شد که دهههاست زیر چرخدندههای بیعدالتی جهانی خرد شدهاند.
برای درک اهمیت اقدامات پاپ لئون چهاردهم، باید ابتدا به ریشههای کتاب مقدس بازگشت. در سنت مسیحی، صلح بدون عدالت معنایی ندارد. تعالیم انجیل موجود به وضوح بر این نکته تأکید میکند که «پادشاهی که فهم ندارد، ظلم بسیار میکند، اما آن که از بیعدالتی و نفرت داشته باشد، سلطنتش طولانی خواهد بود.» مسیح (ع) در تعالیم خود هرگز صلحی منفعلانه را تبلیغ نکرد؛ بلکه صلحی را مد نظر داشت که بر پایه احقاق حق بنا شده باشد. پاپ جدید با بازگشت به این ریشهها، نشان داد که کلیسا نمیتواند در برابر فقر سیستماتیک، اشغالگری و کشتار بیگناهان سکوت کند.
او در سخنان خود، با استناد به آیات انجیل، صراحتاً اعلام کرد هر کجا بیعدالتی حاکم باشد، کلیسا باید سنگر نخست دفاع از مظلوم باشد. این سخنان، یادآور فرازهایی از تاریخ است که در آن پاپها نه به عنوان رهبران یک نهاد سیاسی، بلکه به عنوان وجدان بیدار جامعه مسیحیت عمل میکردند. رویکرد لئون چهاردهم، بازگشت به تصویری از مسیح است که در برابر معبدنشینان زرپرست ایستاد و از حقوق یتیمان و دردمندان دفاع کرد. در نگاه او، سکوت در برابر ظلم، نه یک بیطرفی مقدس، بلکه شریک شدن در گناه ظالم است.
میراث پاپهای تاریخساز؛ از ژان بیستوسوم تا لئون چهاردهم
تاریخ کلیسای کاتولیک همواره شاهد تقابل میان «قدرتطلبی» و «عدالتخواهی» بوده است. با نگاهی به ده پاپ تاریخساز، درمییابیم که ماندگارترین آنها کسانی بودند که حصارهای واتیکان را شکسته و به میان مردم رفتند. پاپ ژان بیستوسوم یکی از این چهرههای درخشان است. او پنجرههای کلیسا را به روی دنیای مدرن گشود. منشور مشهور او با عنوان «صلح بر روی زمین» ، سندی بود که بر کرامت انسانی و حقوق بنیادین بشر فراتر از مرزهای مذهبی تأکید داشت.لئون چهاردهم آگاهانه ادامهدهنده راه ژان بیستوسوم است. او با درک این مطلب که جهان امروز بیش از هر زمان دیگری از شکافهای طبقاتی و جنگهای نابرابر رنج میبرد، بار دیگر مفاهیم منشور صلح را احیا کرده است.
یکی از فرازهای درخشان پیوند میان تشیع و کاتولیک، در روابط امام موسی صدر و پاپ ژان بیستوسوم تجلی یافت. حضور امام موسی صدر در مراسم ترحیم پاپ ، پیامی نمادین و عمیق به کل جهان بود. امام صدر که خود مظهر مقاومت در برابر اشغالگری و بیعدالتی بود، در آن مراسم از پاپ به عنوان نماد محبت و تواضع یاد کرد و منشور «صلح بر روی زمین» را الگویی برای همزیستی مسالمتآمیز دانست.
امروز پاپ لئون چهاردهم با الگوبرداری از آن فضای همدلی، نشان داده است که صلح واقعی در گرو همکاری رهبران ادیان علیه ریشههای ظلم است. پاپ جدید به خوبی درک کرده است که لبنان، فلسطین و دیگر نقاط بحرانی جهان، نیازمند «محبت و تسامحی» هستند که از دل آن، فریاد علیه اشغالگری و تجاوز برآید. این رویکرد قابل تقدیر، پلی است میان واتیکان و جهان اسلام برای مقابله با آپارتاید مدرن و استعمار نوین.
پاپ لئون چهاردهم؛ ندای وجدان در عصر تاریکی
در ماههای اخیر، جهان شاهد جنایاتی بیسابقه در تجاوزگری ایالات متحده و اسرائیل بوده است. در حالی که بسیاری از نهادهای بینالمللی به بیانیههای خنثی بسنده کردهاند، پاپ لئون چهاردهم با صراحتی کمنظیر، رویکردی تهاجمی علیه بیعدالتی اتخاذ کرده است. او در سخنرانیهای خود، نه تنها خواستار توقف جنگ شده، بلکه به ریشههای اصلی بحران یعنی اشغالگری و نادیده گرفتن حقوق اولیه یک ملت اشاره کرده است.
او با استناد به آموزههای مسیح در خصوص صلح، اعلام کرده است که اسلحههایی که سینه کودکان را میشکافند، هیچ سنخیتی با نام خدا ندارند. این رویکرد، لرزه بر اندام کسانی انداخته است که همواره سعی داشتند از مذهب به عنوان ابزاری برای توجیه جنایات خود استفاده کنند. پاپ جدید با جدا کردن مرز میان ایمان واقعی و سوء استفاده از دین، خدمتی بزرگ به ساحت دین مسیحیت و ادیان الهی کرده است.
این نگاه، یادآور الهیات رهاییبخش است که در دهههای گذشته ریشه داشت، اما این بار از قلب رم و توسط عالیترین مقام کاتولیک فریاد زده میشود. لئون چهاردهم تأکید دارد که مسیح (ع) در کنار دردمندان بود، نه در کاخهای ستمگران. او با صراحت لهجه خود نشان داد که پیش از توصیه به دیگران، خود عامل به عدالت است. این صداقت در رفتار، نفوذ کلام او را در میان جوانان و جوامع مسیحی به شدت افزایش داده است.
آنچه رویکرد پاپ جدید را «قابل تقدیر» میسازد، شجاعت او در نام بردن از ظالم است. در جهان سیاستزده امروز، بسیاری از رهبران مذهبی با واژگان دوپهلو سعی در حفظ موقعیت خود دارند. اما لئون چهاردهم نشان داده است که از طرد شدن توسط قدرتهای بزرگ واهمهای ندارد. او با پیوند زدن آموزههای کلیسا به نیازهای مبرم بشر امروز و بیان صریح و شجاعانه خود، واتیکان را به یک بازیگر فعال و تعیینکننده در معادلات جهانی تبدیل کرده است. او دیگر اجازه نمیدهد که از نام مسیح برای توجیه استعمار استفاده شود. در عوض، او حضرت مسیح را به عنوان الگوی ایستادگی در برابر امپراتوریهای ظلم به جهان معرفی میکند.
