به گزارش خبرنگار مهر، برنامه تلویزیونی «جریان» در ادامه سلسله جلسات تحلیل و بررسی جنگ تمدنی اخیر به میزبانی علیرضا زادبر و با موضوع «پیامدهای جهانی جنگ تحمیلی سوم» میزبان حجتالاسلام سید سعید رضا عاملی، رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران بود.
علیرضا زادبر، در آغاز برنامه، موضوع را بررسی پیامدهای جهانی «جنگ تحمیلی سوم» یا همان نبرد موجودیتی فعلی از نگاه اندیشمندان جهان اعلام کرد. او از مهمان درخواست کرد تا درمورد لایههای عمیقتر جنگ، فراتر از ابعاد نظامی و سیاسی این نبرد صحبت کند.
احیای مبارزه در سطح جهانی
عاملی در ابتدای سخنانش با ستایش از عظمت تمدنی ملت ایران، درمورد «جنگ رمضان» گفت: همانطور که رهبر معظم انقلاب، این نبرد را «جنگ سوم» توصیف کردند، این جنگ در امتداد جنگ دوازده روزه و جنگ دی ماه است.
وی تأکید کرد: اهمیت این مقطع تاریخی از اصل انقلاب اسلامی نیز فراتر رفته است و باعث احیای مبارزهای نوین در سطح جهان شده است. اولین پیامد راهبردی این جنگ «جهانیتر شدن ایران و انقلاب اسلامی» است. پیش از این، جهانیسازی به معنای «آمریکایی شدن جهان» و سلطه سبک زندگی غربی بود و ایستادگی ایران در برابر نظام سلطه و فروریختن هیمنه آمریکا، این معادله را تغییر داد. امروزه نام ایران در جهان به نمادی محترم و مبارز تبدیل شده است؛ تا جایی که حتی در قلب آمریکا، نسل جوان نوحههای حماسی ما را به عنوان نماد مبارزه با سیستم خود تکرار میکنند.
جنگ رمضان و ایجاد هویت جهانی مبارزه با استکبار
عاملی پیامد دوم جنگ رمضان را شکلگیری «هویت جهانی مبارزه» خواند که از هویت مقاومت فراتر رفته و ماهیتی تهاجمی و مرزشکن پیدا کرده است و با مقایسه این نبرد با جنگ ویتنام گفت: در حالی که این جنگ بدون هیچ مشروعیت بینالمللی و به صورت خودخواهانه توسط ترامپ آغاز شد، تنها ظرف سه روز، ۷ میلیون نفر در پویشهای اجتماعی آمریکا علیه آن فعال شدند که نشاندهنده شکلگیری یک پیوند وجودی در میان مخالفان نظام سلطه است.
جنگ رمضان و اثبات معصومیت انقلاب اسلامی
این استاد دانشگاه، پیامد سوم و بسیار مهم این نبرد را «اثبات معصومیت و غبارروبی از حقیقت انقلاب اسلامی» دانست وبا اشاره به شهادت مظلومانه رهبر شهید به همراه خانوادهاش و همچنین جنایاتی نظیر بمباران مدرسه شجره طیبه میناب و خانوادههای غیرنظامی در کرج، تأکید کرد: جنگ سوم، جنگِ خانوادهها بود و ثابت کرد که مسئولان نظام در تراز اول فداکاری هستند و در کنار مردم قرار دارند. این وقایع که یادآور مقیاس کوچکی از واقعه کربلا بود، تمام تبلیغات منفی علیه مسئولان را باطل کرد و سرمایه معنوی انقلاب را که رهبر حکیم در گام دوم بر آن تأکید داشتند، به زیباترین شکل نمایان ساخت.
در ادامه علیرضا زادبر، به سرعتِ خیرهکننده بیداری و واکنش افکار عمومی در جهان اشاره کرد و علت این واکنش سریع جهانی را جویا شد. سعیدرضا عاملی ریشه این بیداری را در «اوج ظلمِ نظام سلطه» و «افزایش آگاهی جهانی» دانست.
نویسنده کتاب «مطالعات جهانی شدن» با اشاره به تیغ دولبه جهانیشدن گفت: امروزه دسترسی جهان به دادهها و اطلاعات از تمام ادوار تاریخ بیشتر شده است. همان عاملی که در وقایع پس از طوفانالاقصی نیز نقشی تعیینکننده داشت.
او با یادآوری جنایات تاریخی آمریکا نظیر کشتار ۵ میلیون نفر از بومیان قاره آمریکا، به درک افکار عمومی از ظلم سیستماتیک اشاره کرد و افزود: رژیم اسرائیل از سال ۱۹۴۸ در تمام جنگها پیروز میدان بود اما تنها کشوری که زانوی این رژیم را خم کرد و در برابر آن ایستاد، ایران بود. اکنون این حس در دنیا پدید آمده است که ایران به نمایندگی از تمام مظلومان در برابر آمریکایی ایستاده است که حتی به مردم خود نیز رحم نمیکند. جامعهای که در آن تنها ۱۰ درصد از افراد، ۷۰ درصد منابع درآمدی را در اختیار دارند و ضریب جینی با عدد ۴۵، نشاندهنده شکاف طبقاتیِ هولناک در آنجاست.
عاملی، همصداییِ جهانی با ایران و شکلگیری شعارهایی نظیر «ما ایرانی/فلسطینی/لبنانی هستیم» را واکنشی به این ظلم آشکار خواند و این پدیده را ذیل «فرهنگ مخالفت در غرب» صورتبندی کرد و توضیح داد: امروزه در سراسر جهان پویشهایی علیه ساختارهای فاسد موجود مانند «ربا» و «الکل» و جنبشهایی در دفاع از محیط زیست و نهاد خانواده شکل گرفته است. در جوامع غربی که ۱۵ تا ۲۰ درصد خانوادهها تکسرپرست و فاقد حضور پدر هستند، یک دلتنگیِ فطری برای عدالت و خانواده واقعی پدید آمده که با پیام انقلاب اسلامی همسویی دارد.
ایران جنگ نظامی را به جنگ اقتصادی تبدیل کرد
مهمان برنامه «جریان»، پیامد چهارم و بسیار استراتژیکِ این نبرد چهل روزه را «تبدیل جنگ نظامی به جنگ اقتصادی» دانست و تأکید کرد: تنگه هرمز از یک جغرافیای سیاسی، به یک جغرافیای اقتصادی راهبردی تبدیل شد. درود بر روح شهید تنگسیری و همکارانش که سازهای هوشمند را در این تنگه ۲۱ مایلی ایجاد کردند تا امروز نبض این گلوگاهِ حیاتی در دستان ما باشد. این تسلط، تمرکز ترامپ را بر هم زده است و معاملات نفت بر پایه بشکهای ۱۴۰ دلار در حال انجام است.
وی در تشریح پیامدهای اقتصادیِ این انسداد گفت: افزایش قیمت نفت از ۷۵ دلار به ۱۴۰ دلار، ماهانه حدود ۲.۵ تریلیون دلار به هزینههای جهان میافزاید. این افزایش، اثری دومینووار بر صنایع پتروشیمی، گاز، سوخت هواپیما، صنعت گردشگری و صنعت ساختمان با ۳۰۰ نوع فرآورده دارد. امروز ۸۰ درصد از مردم جهان و جوامع غربی چنان حاشیه اقتصادیِ باریکی دارند که کمترین افزایش هزینهها، فشاری خردکننده بر خانوادهها وارد میکند.
تورم جنگ رمضان در کمین اقتصاد جهانی و ادراک جهانی
علیرضا زادبر در این نقطه از بحث پرسید: تأثیر این وضعیت بغرنج اقتصادی بر افکار عمومی جهان چیست و چه کسی را مقصر آن میدانند؟
عاملی پاسخ داد: جهان، آمریکا را به عنوان آغازگر جنگ، مقصر اصلی میداند و به ایران حق میدهد. ایران ۴۷ سال با تواضع با دنیا رفتار کرد. در حالی که طبق قوانین بینالمللی، ۱۲ مایل از تنگه هرمز جزو آبهای سرزمینی ماست و مانند کانال سوئز حقِ اِعمال حاکمیت و دریافت تعرفه در آن را داشتیم. آمریکا با صرف ۸.۵ تریلیون دلار، بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ پایگاه نظامی در ۹۰ کشور جهان ساخته است. ما در برابر همسایگان و جهان تواضع کردیم، اما آنها طمع ورزیدند.
وی خاطرنشان کرد: با وجود خویشتنداریِ ما، رهبر شهید پیش از آغاز نبرد هشدار داده بود که این بار جنگ، منطقهای خواهد بود. اکنون پیشبینی میشود با افزایش ۱۰۰ درصدی قیمتها در برخی حوزهها، هزینههای زندگی در جهان مانند یک گلوله برفی بزرگ و ویرانگر دگرگون شود. واقعیتی که گزارشهای دانشگاه میشیگان درباره شاخص نگرانیِ عمومی نیز آن را تأیید میکند.
زادبر در ادامه گفتوگو به چشمانداز آینده و تاثیر وقایع بر وضعیت قیمتگذاریها و اقتصاد اشاره کرد.
سعیدرضا عاملی در پاسخ، وضعیت شاخصهای اقتصادی جهان را در بدترین حالت پنجاه سال گذشته توصیف کرد و افزود: این شاخصها حتی در مقایسه با دوران بحران کرونا با افت شدیدی روبرو بودهاند و تنها در یک ماه گذشته دوازده درصد کاهش یافتهاند.
او بر تفاوت مهم میان واقعیت و ادراکِ واقعیت تاکید کرد و گفت: شکلگیری ادراک دشواریهای اقتصادی در افکار عمومی میتواند بر تمام رفتارهای اجتماعی اثر بگذارد و اگر قدرتهای جهانی به ضوابط احترام نگذارند و تواضع پیشه نکنند، این بحرانها به مراتب تشدید خواهد شد.
رئیس دانشکده مطالعات جهان با ابراز اطمینان از اینکه آمریکا جنگ را دوباره آغاز نخواهد کرد، به توانمندیهای خیرهکننده و بازدارنده نظام دفاعی ایران اشاره کرد. وی دستیابی به فناوریهایی نظیر موشکهایی با قابلیت حرکت در خلأ و بدون محدودیت مسافت را عاملی برای ایجاد لرزه بر اندام دشمن دانست که نگاه سنتی آمریکا مبنی بر ایجاد تهدید امن از راه دور را کاملا باطل کرده است.
عاملی تحقق دو شرط کلیدی یعنی نابودی پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه و تثبیت بیچون و چرای حاکمیت ایران بر تنگه هرمز را پیامدی بیسابقه در تاریخ جنگها خواند که ریشه در تدابیر رهبر حکیم انقلاب از سال ۱۳۶۹ دارد. چیزی امروز با اراده جدی رهبر انقلاب آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای با اقتدار حفظ شده است.
عاملی پیامد پنجم این نبرد را افزایش جذابیت مدل مبارزه ایران دانست. چیزی که باعث تسریع روند پایان جهان تکقطبی شده است.
ظهور قطب چهارم قدرت؛ ایران
وی با اشاره به رویت سیصد میلیون باره کلیدواژه «پایان جهان تکقطبی» در فضای مجازی، این هیمنهشکنی را الهامبخش سایر ملتهای تحت ستم خواند و تاکید کرد دیگر کسی به سادگی تسلیم استعمار نخواهند شد.
زادبر به عدم شکلگیری ائتلاف مدنظر آمریکا و شباهت آن با شکستهای این کشور در عراق و افغانستان اشاره کرد.
عاملی با تایید این موضوع، تضعیف شدید نظام قدرت در جهان و انشقاق در ناتو را نشانه این شکست بزرگ دانست و تاکید کرد: امروز از ایران در کنار آمریکا، چین و روسیه به عنوان قدرت چهارم جهان یاد میشود. تصور واهی نابودی ایران با فشردن یک دکمه کاملاً پوچ شده است و سه هزار شهید نبرد اخیر، وزنی معادل سیصد میلیون شهید در بیداری افکار عمومی جهان داشتند و هیمنهسازیهای ابهتپوشالی آمریکا با وجود جنایاتی نظیر بمباران مدرسه شجره طیبه، با شکست قطعی مواجه شد.
زرورق چندفرهنگگرایی و باطن خشونتطلب آمریکایی
در ادامه علیرضا زادبر، استاد دانشگاه و میزبان برنامه به تلاش دستگاههای رسانهای غرب برای جلوگیری از مخدوش شدن تصویر آمریکا اشاره کرد.
عاملی با اشاره به مواضع متناقض و پیامهای گیجکننده ترامپ و وقاحت بیسابقه نظام آمریکا که پیشتر در جریان قتل جورج فلوید به نماد جهانی ظلم تبدیل شده بود، به ریشههای تاریخی این خوی استکباری پرداخت.
وی گفت: تاریخ آمریکا از سال ۱۷۷۶ را مبتنی بر تصرف سرزمینها و نسلکشی بومیان و سرخپوستان متمدنی دانست که با ادعای بیروح بودن آنها توجیه میشد. ادعای چندفرهنگگرایی غربی زرورقی ظاهری است. چیزی که نمود فروپاشی آن در برخورد شدید با اساتید و دانشجویان حامی غزه در دانشگاه هاروارد کاملا مشهود است.
این استاد دانشگاه پیامد جهانی دیگر این جنگ را غلبه اراده ملت ایران بر فناوری جنگی کشوری با بودجه دفاعی ۱.۵ تریلیون دلاری و تولید ناخالص ۲۷ تریلیون دلاری دانست.
غلبه اراده ایرانی-اسلامی بر تکنولوژیها تهدیدکننده
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران احیای غرور ملی در تمام ردههای سنی و حضور مستحکم و خانوادگی مردم در میدان، علیرغم فشارهای سنگین اقتصادی را نشانه این اراده سترگ خواند و آن را ماحصل پیوند تاریخ ایران، اسلام و خودباوری تزریقشده توسط رهبر شهید دانست.
عاملی، فروپاشی روایتهای دروغین و شکست آمریکا در جنگ شناختی را آخرین و یکی از مهمترین دستاوردهای این نبرد معرفی کرد و تاکید نمود که این بار اراده واقعی و میدانی ملت ایران، بر ماشین ادراکسازی و تسخیر اذهان نظام سلطه غلبه کرد و تصویر جدیدی از حقیقت را به جهان مخابره نمود.
علیرضا زادبر با اشاره به شکست آمریکا در جنگ شناختی و ادراکسازی، چراییِ ناکامیِ روایتهای دروغینِ نظام سلطه را در این مقطع تاریخی جویا شد.
سعیدرضا عاملی علت اصلی این پیروزیِ شناختی را ظرفیت «رسانههای اجتماعی» دانست و گفت: این بار رسانههای اجتماعی و افکار عمومی به جای رسانههای رسمی و انحصاری، روایتگرِ میدان بودند. به همین دلیل پیامهای بیشماری در ملامت آمریکا و تحسین ایران شکل گرفت و روایت حقیقی جایگزین دروغ شد.
او با مقایسه رفتار دو طرف نبرد افزود: نیروهای دفاعی ما صادقانه عمل کردند و پای وعدههای خود ایستادند، در حالی که تهدیدهای روزانه و ساعتی ترامپ همواره توخالی از آب درآمده است. او اکنون با واسطهتراشی کشورهایی چون پاکستان، مستأصلانه به دنبال مهلتی دوهفتهای است.
ظهور نگاه تمدنی مبتنی بر صلح و عدالت
در ادامه برنامه، سعیدرضا عاملی، پیامد مهمتر این جنگ را «ظهور یک نگاه تمدنی جدید در جهان» معرفی کرد.
او با اشاره به تبعیضهای دردناک ناشی از نظام سلطه یادآور شد: امروزه ۷۰۰ میلیون نفر در جهان گرسنهاند، ۴ میلیارد نفر از تأمین اجتماعیِ سلامت محروماند و ۲ میلیارد نفر مشکل امنیت غذایی دارند. نظام سرمایهداری با حضور جنگافروزانی چون ترامپ و دیک چنی، مانع آرامش جهانی شده است. در چنین فضایی، نوعی نوستالژی و اشتیاقِ جهانی برای ظهور یک تمدن عقلانی مبتنی بر صلح و عدالت شکل گرفته است؛. تمدنِ ادعاییِ آمریکا از سال ۱۹۵۳ تاکنون، برخلاف منشور ملل متحد، دستاوردی جز نواختن طبل جنگ و ظلم نداشته است.
عاملی در ادامه به سیاستِ ایجاد «هویت مبتنی بر نفرت» توسط غرب اشاره کرد و گفت: پژوهشها درباره جنایات ناشی از نفرت در کشورهای غربی نشان میدهد که قدرتهای سلطهگر همواره به تولید نفرت پرداختهاند. همانگونه که روزگاری نفرتی عمیق علیه ژاپنیها ایجاد کردند تا بمباران اتمیِ کل ژاپن را توجیه کنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با تأکید بر اینکه امروز پروژه چهارگانه «اسلامهراسی، ایرانهراسی، انقلابیهراسی و تشیعهراسی» رنگ باخته است، تصریح کرد: هر متفکری که امروز وارد ایران میشود، از تفاوت فاحشِ حقیقتِ جامعه ایران با تصویرسازیهای غرب دچار شوک میشود. رویکرد وستفالیایی و استکباری که به دنبالِ تحمیلِ یک آمریکایِ تمدنی بود، امروز در برابر بیداریِ افکار عمومی کاملاً شکست خورده است.
بیانیهای برای وجدان بشریت
در بخش پایانی برنامه، زادبر به پیامدِ افزایش آگاهی نخبگان جهانی اشاره کرد و خواستار توضیح درباره بیانیه اخیری شد که به امضای مهمان برنامه و سایر اندیشمندان بینالمللی رسیده است.
عاملی در تشریح این سند راهبردی گفت: این بیانیه طی ۱۶ روز به امضای ۱۸۰ تن از متفکران تراز اول جهان از ۳۰ کشور رسید. امضاکنندگان شامل مسئولان سابق سازمان ملل، وزرای پیشین و اساتیدِ ۵۵ دانشگاه معتبر نظیر هاروارد، آکسفورد، میشیگان، یوسیالای و دانشگاه آمریکایی بیروت هستند.
او روح این بیانیه را مقابله با تفکرِ «استثناگرایانه و ظالمانه» غرب دانست و افزود: این متنِ تاریخی با برجستهسازیِ کشتارهای جمعیِ یک قرن اخیر، بر ۶ اصل اساسی تأکید دارد که کاملاً با شروط دهگانه جمهوری اسلامی برای پایان جنگ همسو است. این بیانیه خطاب به وجدان جمعی جهان صادر شده تا تأکید کند وضعیتِ کنونی در شأن جامعه انسانی نیست و به توسعه این بیداریِ جهانی کمک کند.
