خبرگزاری مهر- گروه استانها: سالهای نخست زندگی هر کودک، دورهای تعیینکننده برای شکلگیری مهارتهای ارتباطی، گفتاری، یادگیری و تعاملات اجتماعی است؛ دورهای که سلامت حواس پنجگانه بهویژه شنوایی، نقش مهمی در مسیر رشد و توانمندسازی کودک ایفا میکند.
اختلالات شنوایی اگرچه ممکن است در نگاه نخست کمتر قابل مشاهده باشند، اما در صورت تأخیر در تشخیص و درمان میتوانند پیامدهای گستردهای در روند رشد فردی و اجتماعی کودکان ایجاد کنند.
کودکی که با مشکل شنوایی مواجه است، در صورت نبود مداخله بهموقع ممکن است در یادگیری واژهها، برقراری ارتباط با اطرافیان و حضور فعال در محیطهای آموزشی و اجتماعی با دشواریهایی روبهرو شود.
به همین دلیل، برنامههای غربالگری شنوایی در سالهای اخیر به عنوان یکی از مهمترین اقدامات پیشگیرانه در حوزه سلامت و توانبخشی مورد توجه قرار گرفتهاند؛ برنامههایی که هدف اصلی آنها شناسایی سریع مشکلات، آغاز درمان در زمان مناسب و کاهش احتمال بروز معلولیتهای ناشی از کمشنوایی و ناشنوایی است.
در همین چارچوب، سازمان بهزیستی کشور اجرای طرح غربالگری شنوایی نوزادان، شیرخواران و کودکان سه تا پنج سال را به عنوان یکی از برنامههای ملی خود دنبال میکند، این طرح در استان کردستان نیز همزمان با سراسر کشور در مراکز تحت پوشش ادارهکل بهزیستی آغاز شده و تلاش دارد با پوشش جامعه هدف، مسیر تشخیص، درمان و توانبخشی کودکان دارای اختلال شنوایی را کوتاهتر کند.
اجرای این طرح تنها یک اقدام پزشکی برای شناسایی مشکل شنوایی نیست، بلکه بخشی از سیاستهای پیشگیرانه برای حمایت از سلامت کودکان و فراهم کردن فرصت برابر برای رشد و حضور اجتماعی آنان محسوب میشود.
تجربه اجرای برنامههای مشابه نشان داده است که هرچه فاصله میان تشخیص و مداخله کمتر باشد، امکان بهرهمندی کودک از خدمات توانبخشی و دستیابی به مهارتهای ارتباطی بهتر افزایش پیدا میکند.
آغاز اجرای طرح غربالگری شنوایی در کردستان
معاون توانبخشی ادارهکل بهزیستی استان کردستان در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اجرای همزمان طرح غربالگری شنوایی کودکان در سراسر کشور اظهار کرد: این برنامه ملی در مراکز تحت پوشش بهزیستی استان در حال اجراست و نوزادان، شیرخواران و کودکان سه تا پنج سال جامعه هدف اصلی آن را تشکیل میدهند.
فرزانه بهرامی هدف اصلی از اجرای این طرح را شناسایی زودهنگام اختلالات شنوایی و جلوگیری از بروز مشکلات ناشی از کمشنوایی و ناشنوایی عنوان کرد و گفت: تشخیص سریع میتواند زمینه مداخله بهموقع را فراهم کند و از ایجاد مشکلات جدی در زمینه رشد گفتار، زبان و ارتباطات اجتماعی کودکان جلوگیری کند.
وی افزود: اختلالات شنوایی در صورت شناسایی دیرهنگام ممکن است آثار گستردهای بر روند یادگیری، تعاملات اجتماعی و استقلال فردی کودک داشته باشد، اما با غربالگری مناسب و آغاز خدمات تخصصی در زمان مناسب میتوان بسیاری از این پیامدها را کاهش داد.
پوشش کامل جامعه هدف؛ تجربه موفق سال گذشته
معاون توانبخشی بهزیستی کردستان با اشاره به عملکرد سال گذشته این ادارهکل در اجرای برنامه غربالگری شنوایی گفت: در سال گذشته ۱۰۰ درصد جامعه هدف استان تحت پوشش این طرح قرار گرفتند.
بهرامی این موفقیت را نتیجه همکاری مجموعه بهزیستی، مراکز ارائهدهنده خدمات، متخصصان مرتبط و همراهی خانوادهها دانست و اظهار کرد: اجرای موفق برنامههای پیشگیرانه نیازمند مشارکت عمومی است و همراهی والدین نقش مهمی در شناسایی بهموقع مشکلات کودکان دارد.
وی ادامه داد: هدف از اجرای چنین طرحهایی تنها شناسایی یک مشکل پزشکی نیست، بلکه فراهم کردن مسیر مناسب برای رشد همهجانبه کودک و جلوگیری از محدودیتهایی است که میتواند در آینده بر زندگی فردی و اجتماعی او تأثیر بگذارد.
غربالگری در سه مرحله انجام میشود
معاون توانبخشی ادارهکل بهزیستی کردستان درباره روند اجرای این برنامه توضیح داد: غربالگری شنوایی کودکان در سه مرحله اصلی انجام میشود.
وی گفت: مرحله نخست در یکماهگی نوزاد و با انجام غربالگری اولیه صورت میگیرد. در این مرحله، وضعیت شنوایی کودک بررسی میشود تا موارد احتمالی اختلال شناسایی شود.
بهرامی افزود: مرحله دوم در سهماهگی برای بررسی دقیقتر موارد مشکوک انجام میشود و در مرحله سوم که مربوط به ششماهگی است، اقدامات لازم برای مداخله و آغاز خدمات تخصصی در دستور کار قرار میگیرد.
وی تأکید کرد: فاصله زمانی کوتاه میان تشخیص و مداخله، اهمیت زیادی دارد، زیرا ماههای ابتدایی زندگی کودک دورهای حساس برای رشد مهارتهای ارتباطی و گفتاری محسوب میشود.
از غربالگری تا درمان و توانبخشی؛ زنجیره خدمات بهزیستی
معاون توانبخشی بهزیستی کردستان با بیان اینکه خدمات این سازمان تنها به مرحله غربالگری محدود نمیشود، اظهار کرد: بهزیستی از مرحله شناسایی تا تشخیص، مداخله و پیگیری، خدمات مورد نیاز کودکان و خانوادهها را ارائه میدهد.
وی افزود: کودکانی که دارای اختلال شنوایی تشخیص داده شوند، پس از طی مراحل ارزیابی تخصصی میتوانند از خدماتی مانند تأمین و تجویز سمعک بهرهمند شوند.
بهرامی تصریح کرد: در مواردی که کودک نیازمند کاشت حلزون شنوایی باشد، روند ارجاع و پیگیریهای تخصصی برای انجام اقدامات لازم نیز توسط مجموعههای مرتبط دنبال میشود.
وی ادامه داد: همچنین کودکانی که پس از تشخیص به خدمات توانبخشی نیاز داشته باشند، میتوانند از ظرفیت مراکز روزانه آموزشی و توانبخشی تحت پوشش بهزیستی استفاده کنند.
به گفته وی، خدماتی مانند تربیت شنیداری و گفتاردرمانی برای این کودکان ارائه میشود تا تواناییهای ارتباطی آنان تقویت شده و زمینه حضور مؤثرترشان در جامعه فراهم شود.
تأکید بر نقش خانوادهها در پیشگیری از آسیبهای شنوایی
بهرامی با تأکید بر اهمیت مراجعه بهموقع خانوادهها برای انجام غربالگری شنوایی کودکان خاطرنشان کرد: بسیاری از مشکلات ناشی از اختلالات شنوایی در صورت تشخیص زودهنگام قابل مدیریت است و تأخیر در مراجعه میتواند روند درمان و توانبخشی را دشوارتر کند.
وی گفت: خانوادهها باید غربالگری شنوایی را همانند سایر مراقبتهای ضروری دوران رشد کودک جدی بگیرند، زیرا تشخیص بهموقع میتواند مسیر زندگی کودک را تغییر دهد و فرصت بیشتری برای یادگیری، ارتباط و رشد طبیعی فراهم کند.
معاون توانبخشی ادارهکل بهزیستی کردستان در پایان یادآور شد: اجرای طرح غربالگری شنوایی کودکان، بخشی از رویکرد پیشگیرانه سازمان بهزیستی برای کاهش معلولیتهاست و استمرار این برنامه میتواند نقش مهمی در ارتقای سلامت اجتماعی و افزایش کیفیت زندگی کودکان استان داشته باشد.
اجرای طرح غربالگری شنوایی کودکان در کردستان، گامی در مسیر کاهش آسیبهای ناشی از اختلالات شنوایی و تقویت رویکردهای پیشگیرانه در حوزه سلامت اجتماعی است. استمرار این برنامه، افزایش آگاهی خانوادهها و دسترسی به خدمات تخصصی میتواند زمینه شناسایی سریعتر مشکلات شنوایی و فراهم شدن شرایط مناسبتر برای رشد و توانمندی کودکان را فراهم کند.
